Problem uzależnienia od alkoholu dotyka tysiące rodzin w Polsce, a jego konsekwencje odczuwają nie tylko sami uzależnieni, ale przede wszystkim członkowie ich rodzin. Możemy w związku z tym zadać sobie pytanie, jak skutecznie pomóc osobie uzależnionej, zwłaszcza gdy nie przejawia ona chęci do podjęcia leczenia. Na szczęście, w polskim systemie prawnym istnieje kilka rozwiązań, które mogą być pomocne w tej sytuacji.

Pierwsze kroki pomocy osobie uzależnionej

Najważniejszym krokiem jest rozpoznanie i nazwanie problemu, a także podjęcie próby rozmowy z osobą uzależnioną. Czasem jednak może to nie przynieść oczekiwanych rezultatów, ponieważ osoba uzależniona będzie wypierać swój problem lub też unikać rozmów na ten temat. W takim przypadku warto skorzystać z profesjonalnej pomocy.

Skorzystanie z pomocy instytucji i organizacji

W Polsce istnieje wiele organizacji i instytucji zajmujących się leczeniem wsparciem i terapią osób uzależnionych od alkoholu. Warto udać się do Poradni Leczenia Uzależnień, gdzie można uzyskać wsparcie dla siebie i dla osoby uzależnionej lub skontaktować się ze wspólnotą Anonimowych Alkoholików (AA), gdzie będzie można otrzymać wsparcie od osób, które przechodziły przez podobne doświadczenia.

Rola Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych

W sytuacji, gdy osoba uzależniona od alkoholu nie chce dobrowolnie poddać się leczeniu istnieje możliwość zobowiązania jej do tego na drodze postępowania administracyjnego. W każdej gminie i mieście działają Komisje Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, które mają prawo podjąć kroki prowadzące do zobowiązania osoby uzależnionej do leczenia. Prześledźmy więc jakie kroki należy podjąć, by zgłosić osobę uzależnioną do KRPA..

Jak zgłosić osobę uzależnioną do Komisji?

W tym celu należy złożyć wniosek o objęcie osoby uzależnionej procedurą zobowiązania do leczenia. Może to zrobić każdy, kto zauważy u niej poważne problemy związane z nadużywaniem alkoholu. Mogą to być członkowie rodziny, sąsiedzi, pracodawca, instytucje pomocowe, policja czy ośrodki pomocy społecznej. Wniosek należy skierować do Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych działającej przy urzędzie gminy lub miasta.

Należy pamiętać o tym, by we wniosku wskazać, że nadużywanie alkoholu powoduje rozkład życia rodzinnego, demoralizację małoletnich lub zakłócanie spokoju i porządku publicznego. Innymi słowy należy opisać, że nadużywanie alkoholu wpływa negatywnie na funkcjonowanie całej rodziny jak również poszczególnych jej członków. Wskazanie na te negatywne aspekty funkcjonowania rodziny jest niezwykle istotne, ponieważ sam fakt nadużywania alkoholu nie może stanowić podstawy do zobowiązania danej osoby do podjęcia leczenia odwykowego, lecz muszą towarzyszyć temu także określone negatywne zachowania w sferze społecznej.

Bardzo często Komisje Rozwiązywania Problemów Alkoholowych na swoich stronach internetowych (lub na stronach internetowych Urzędów Miast czy Gmin) umieszczają gotowe formularze takich wniosków, z których można skorzystać.

Procedura postępowania Komisji

Przyjrzyjmy się więc jakie działania podejmuje Komisja Rozwiązywania Problemów Alkoholowych po wpłynięciu wniosku dotyczącego zobowiązania do podjęcia leczenia odwykowego:

1. Rozpatrzenie wniosku – Po wpłynięciu wniosku Komisja podejmuje działania mające na celu weryfikację sytuacji, często przeprowadzając wywiad środowiskowy.
2. Wezwanie osoby uzależnionej – Komisja może zaprosić osobę uzależnioną na spotkanie, podczas którego proponuje jej dobrowolne podjęcie leczenia.
3. Skierowanie na badania biegłych – Jeśli osoba odmawia leczenia, Komisja może skierować ją na badania psychiatryczne i psychologiczne, które określą stopień uzależnienia i jego konsekwencje. Biegli określają stopień uzależnienia od alkoholu (np. uzależnienie w stopniu zaawansowanym lub umiarkowanym) oraz wskazują, gdzie należy odbyć leczenie (np. stacjonarny zakład lecznictwa uzależnień).
4. Wniosek do sądu – Jeśli opinia biegłych potwierdzi konieczność leczenia, Komisja występuje do sądu z wnioskiem o zobowiązanie do przymusowego leczenia odwykowego. Z wnioskiem Komisja występuje też w sytuacji, gdy osoba uzależniona dwukrotnie nie stawi się na badanie do biegłego.

Decyzja Sądu Rejonowego o leczeniu przymusowym

Sąd Rejonowy, po rozpatrzeniu sprawy, może zobowiązać osobę uzależnioną do poddania się leczeniu odwykowemu. Dodatkowo, na czas trwania tego obowiązku może ustanowić nadzór kuratora sądowego. Kurator sądowy, sprawując nadzór nad osobą, w stosunku do której został orzeczony obowiązek poddania się leczeniu odwykowemu, organizuje i prowadzi działania mające na celu pomoc osobie zobowiązanej w osiągnięciu celów leczenia. Samo leczenie odbywa się w ośrodku terapii uzależnień, a jego czas trwania zależy od indywidualnej sytuacji pacjenta. Standardowo leczenie trwa od 6 do 8-12 tygodni.

Należy pamiętać o tym, że decyzja sądu jest wiążąca i w przypadku braku działań ze strony osoby uzależnionej od alkoholu w celu realizacji postanowienia sądu (wyroku sądu) osoba uzależniona od alkoholu może być doprowadzona na to leczenie w asyście policji.

Podsumowanie

Pomoc osobie uzależnionej od alkoholu wymaga determinacji, cierpliwości i skorzystania z dostępnych narzędzi prawnych. W pierwszej kolejności warto podjąć próbę rozmowy i zachęcania do dobrowolnego leczenia. Jeśli to nie przynosi skutku, można skorzystać z pomocy Komisji Rozwiązywania Problemów Alkoholowych, która może doprowadzić do zobowiązania osoby uzależnionej do leczenia odwykowego na mocy decyzji sądowej. Działania te są ważnym narzędziem w walce z alkoholizmem i mogą przyczynić się do poprawy jakości życia zarówno osoby uzależnionej, jak i jej otoczenia

Przy tworzeniu artykuły wykorzystano przepisy Ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2023 r. poz. 2151) oraz doświadczenia autora tekstu w pracy z osobami uzależnionymi od alkoholu.